AB-Türkiye

Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından finanse edilmektedir

Kalkınma Bakanlığı

Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı – IPA ve IPA II

1959 yılında başlayan Türkiye-AB ilişkilerinin en önemli ayaklarından birisi mali işbirliğidir. Adaylık statüsünün kesinleştiği 1999 yılı ile üyelik müzakerelerinin başladığı 3 Ekim 2005 tarihi AB ile olan mali işbirliğinde yeni birer dönem başlatmıştır. Adaylık statüsünün kesinleşmesiyle başlayan 2002-2006 dönemi mali yardımları ile ağırlıklı olarak müktesebat uyumuna yönelik kurumsal kapasite artırma projeleri finanse edilmiştir. Avrupa Birliği’nin yeni bütçe dönemi olan 2007-2013 periyodunda ise daha kapsamlı alanlarda fon sağlanan bir süreç başlamıştır.

Bu kapsamda, Avrupa Birliği, aday ve potansiyel adaylara sağlanan tüm katılım öncesi yardımların çerçevesini çizmek üzere Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı’nı (Instrument for Pre-Accession Assistance-IPA) uygulamaya koymuştur.

IPA’nın temel amacı, Topluluk müktesebatına uyum sağlamak amacıyla; aday ve potansiyel aday ülkelerin AB politikalarına ve standartlarına aşamalı olarak uyumunu sağlamak ve bu ülkeleri üyelik sonrasında faydalanılacak Yapısal Fonlara ve Uyum Fonuna hazırlamaktır.

IPA altında sağlanan yardımlar beş bileşen kapsamında ele alınmaktadır:
(1) Geçiş dönemi desteği ve kurumsal yapılanma
(2) Sınır ötesi işbirliği
(3) Bölgesel kalkınma
(4) İnsan kaynaklarının geliştirilmesi
(5) Kırsal kalkınma

IPA II dönemi olarak adlandırılan 2014-2020 döneminde ise fonların daha etkin kullanımına yönelik olarak sektörel bir yaklaşım benimsenmiş olup, bu kapsamda IPA’nın I. döneminde yer alan bileşen bazlı yapı kaldırılarak politika alanları belirlenmiştir. IPA II döneminin politika alanları şunlardır:

  • Geçiş Süreci ve Kapasite Oluşturma
  • Bölgesel Gelişme
  • İstihdam, Sosyal Politikalar ve İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi
  • Tarım ve Kırsal Kalkınma
  • Bölgesel ve Alansal İşbirliği

Yeni programlama döneminde Komisyon, ilgili aday ülkeye sağlanacak AB mali yardımlarının genel çerçevesi ve finanse edilecek öncelikli alanları Ülke Strateji Belgeleri ile belirlemiştir. Türkiye için İndikatif Strateji Belgesi Ağustos 2014 tarihi itibarıyla kabul edilmiştir. IPA II Dönemi için Türkiye’ye yaklaşık 4,5 milyar Avro kaynak tahsis edilmiştir. Türkiye için İndikatif Strateji Belgesi doğrultusunda bu kaynağın kullanılacağı öncelikli alanlar şunlardır:

1) Demokrasi ve Hukukun Üstünlüğü

  •  Yargı
  •  Temel Haklar
  •  İçişleri
  • Sivil Toplum
  • Kamu Yönetimi

2) Rekabet Edebilirlik ve Büyüme

  • Çevre ve İklim Değişikliği
  • Ulaştırma
  • Enerji
  • Rekabet Edebilirlik ve Yenilik
  • İstihdam, Sosyal Politikalar ve İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi
  • Tarım ve Kırsal Kalkınma